Wegkruis 5: Zwarteweg - Sint Antoniusbank
Wegkruisen
Details | |
Locatie | Zwarteweg / Sint Antoniusbank |
| Breedtegraad | 50.84156° N |
| Lengtegraad | 5.76542° E |
| Opschrift | - |
| LB-nummer | LB019740 |
Er waren (en zijn) diverse aanleidingen om een wegkruis te plaatsen. Soms gebeurde het gewoon om ergens - vaak bij een kruispunt - een diepgevoeld geloof een tastbare plek te geven, maar er waren ook moord- en ongevalskruisen op plekken waar iemand een plotselinge of onnatuurlijke dood stierf, of ‘hagelkruisen’ die bij akkers werden geplaatst om de oogst te beschermen tegen storm en onweer. En er waren dankkruisen, die geplaatst werden uit dankbaarheid voor hulp ‘van boven’ bij het overleven van gevaarlijke omstandigheden.
Zo’n dankkruis staat in de buurtschap Sint-Antoniusbank, op de plek waar de Zwarteweg de weg van Bemelen naar Cadier en Keer kruist. Het kruis is in de jaren direct na de Tweede Wereldoorlog opgericht door de inwoners van Sint-Antoniusbank, uit dankbaarheid voor het feit dat hun buurtschap en de mensen die er woonden de oorlog redelijk ongeschonden hadden doorstaan.
Oorspronkelijk was het een gemetseld kruis, net als de nog steeds bestaande verhoging waar het op werd geplaatst, opgetrokken uit cement en vuursteenbrokken uit de nabijgelegen Nekami-mergelgroeve. In de jaren ‘60 van de vorige eeuw werd dat gemetselde kruis vervangen door een gietijzeren exemplaar. Dat was op een gegeven moment verdwenen - waarschijnlijk gestolen aanvang jaren ‘70, toen er door ijzerdieven in Limburg heel veel wegkruisen van de sokkel werden getrokken - en is toen vervangen door het huidige kruis van Naamse steen, volgens de verhalen afkomstig van kasteel Eijsden.
Er zijn niet veel veldkruisen in Bemelen die een direct verband hebben met de Tweede Wereldoorlog. Naast het kruis aan de Zwarteweg is er alleen een vrij recent herdenkingskruis in het bos aan de Koeleboschgrubbe, op de plek waar in de nacht van 31 juli op 1 augustus 1942 een Britse Wellington-bommenwerper neerstortte, uit de lucht geschoten door een Duitse nachtjager of - daarover bestaat onzekerheid - na geraakt te zijn door Duits luchtafweergeschut bij Aken. Vijf van de zes bemanningsleden kwamen daarbij om het leven. Alleen radiotelegrafist Derek Riley overleefde, en werd krijgsgevangen gemaakt. Hij verbleef enkele jaren in een krijgsgevangenkamp in Duitsland, waar hij uiteindelijk werd bevrijd.
